Лампочка – бу лампа ёки ёритгичнинг ёруғлик чиқарувчи алмаштириладиган қисми. Анъанавий лампочкалар асосан қиздириш лампочкалари бўлган, яъни улар лампочка ичидаги филаментни қиздириб, у ёнишни бошлагунига қадар ёруғлик чиқарган. Филамент одатда волфрамдан ясалган ва лампочка инерт газ ёки вакуум билан тўлдирилган, бу филаментнинг оксидланиши ва бузилишининг олдини олган.
Бироқ, "лампа" атамаси ривожланиб, энди анъанавий қиздириш лампочкасидан ташқари кўплаб ёруғлик манбаларини ўз ичига олади.
Қиздириш лампочкаси қандай ишлайди?
Лампочка – бу унга электр токи берилганда ёнадиган симли филаментдан фойдаланадиган оддий электр қурилмаси. Бу жуда муҳим электр энергияси манбаи бўлиб, учта асосий компонентдан иборат: филамент, шиша колба ва лампочка асоси. Лампочка дизайни тушуниш учун жуда оддий. Унинг асосида электр занжирининг учлари иккита қаттиқ сим билан боғланган иккита металл контакт жойлашган.
Филамент нима?
Биз биламизки, филамент электр лампочканинг жуда муҳим қисми, лекин у аслида нима? Келинг, буни батафсил кўриб чиқайлик. "Филамент" сўзининг ўзи лампочка ичидаги ёруғлик ишлаб чиқаришга масъул бўлган симга ишора қилади.
Лампочкаларнинг қандай турлари мавжуд?
Қиздириш лампочкаси биринчи қиздириш лампочкалари ихтиро қилинган пайтдан бошлаб бизнинг замонавий ҳаётимизнинг ажралмас қисмига айланди. Деярли икки аср ўтгач, лампочкалар технология, дизайн ва самарадорлик нуқтаи назаридан сезиларли даражада ривожланди. Гарчи биз лампочканинг эски, анъанавий тасвирини миямизда сақлашимиз мумкин бўлса-да, бугунги кунда улар турли шаклларда, ўлчамларда, рангларда ва услубларда мавжуд. Танлов жуда катта, лекин чалкашлик манбаи ҳам бўлиши мумкин. Шундай қилиб, тижорат ёки турар жой ёритгичлари учун лампочкаларни танлашдан олдин, келинг, лампочкаларнинг турли турлари ҳақида озгина маълумотга эга бўлайлик.
1. Қиздириш лампочкалари
Булар жуда оддий дизайнга эга стандарт ва анъанавий лампочкалар. Бу лампалар иккита контакт нуқтасига эга бўлиб, ёруғлик манбаига уланганда лампочкага қувват беради. Ёруғлик волфрам қиздирилганда, у ёнишни бошлагунига қадар содир бўлади. Бу лампалар шарлар, шамлар ёки қўзиқоринлар каби турли шаклларда ишлаб чиқарилади. Уларнинг ишлаши филаментни қиздириш принсипига асосланади, шунинг учун тўсатдан ток оқими кўпинча филаментнинг ёниб кетишига олиб келади. Натижада, қиздириш лампочкалари узоқ хизмат муддатига эга эмас. Ўртача улар 700-1000 соат хизмат қилади ва катта энергия исрофи ҳисобланади. Шунга қарамай, қиздириш лампочкалари лампочкаларнинг энг машҳур тури бўлган ва фақат яқинда янада ривожланган ва самарали лампалар билан алмаштирилган.
2. Люминесцент лампалар
Қиздириш лампочкаларига қараганда бироз мураккаброқ бўлган люминесцент лампалар ҳам узоқроқ хизмат муддатига эга. Анъанавий тарзда булар узун шиша найчалардир. Люминесцент найча ичида электр токи катодлар орасидан ўтади, бу эса уни тўлдирувчи газларни қўзғатади ва энергия чиқаради. Ташқи томондаги фосфор қопламаси бу энергияни кўринадиган ёруғликка айлантиради. Бу лампалар бир хил миқдордаги ёруғликни ишлаб чиқариш учун қиздириш лампочкасига нисбатан камроқ энергия сарфлайди. Бу уларни энергия тежамкорроқ ва машҳур вариантга айлантиради. Улар ошхона, кирхона ва бошқалар каби ёрдамчи хоналар учун жуда мос келади ва 20 000 соатгача хизмат қилиши мумкин. Улар оптимал ёрқинликни таъминлайди ва тоза оқ рангли ёруғлик чиқаради.
3. Газ разрядли лампалар
Газ разрядли лампалар деб аталадиган сунъий ёритиш мосламалари гуруҳи плазма, ионланган газ орқали электр разрядини ўтказиш орқали ёруғлик ҳосил қилади. Одатда, бундай лампаларни тўлдириш учун олийжаноб газ (масалан, аргон, неон, криптон ёки ксенон) ёки олийжаноб газлар бирикмаси ишлатилади. Сўнгги ўн йилликларда технологиялар баъзи соҳаларда сезиларли даражада ривожланди. Ҳозирги кунда газ разрядли лампалар катта хилма-хилликда мавжуд бўлиб, асосий хусусиятлар, масалан, чиқиш қуввати ва импулс давомийлиги, катталик буйруқлари бўйича ўзгаради.
4. LED лампочкалар ва LED филамент лампалар
TEKLED" ҳреф="https://tekled.co.uk/collections/led-filament-bulbs">LED филамент лампалар тўплами – бу ташқи кўринишидан анъанавий қиздириш лампочкасига ўхшаш, аммо LED лампочканинг хусусиятларига эга бўлган LED лампочка. У эстетик мақсадлар ва ёруғликни тақсимлаш учун кўринадиган филаментларга эга, шунингдек, ЛЕДларнинг юқори самарадорлигига эга. LED лампочкалар – бу анъанавий қиздириш лампочкаларига қараганда кўпроқ ёруғлик ҳосил қилиш учун камроқ электр энергияси сарфлайдиган кичик қаттиқ ҳолатдаги лампочкалар. Филаментли ЛЕДлар ва оддий ЛЕДлар ўртасидаги асосий фарқ ҳар бир лампочкадаги алоҳида ЛЕДларнинг жойлашуви ва сонидадир. Оддий ЛЕДлар бир ёки бир нечта ЛЕДни бир-бирига яқин жойлашган ҳолда ишлатиши мумкин бўлса, филаментли ЛЕДлар диодларни турли филаментлар бўйлаб тақсимлайди. Бу LED технологияси нисбатан янги ва аллақачон ёритишнинг келажаги ҳисобланади. Бу лампалар нафақат энергияни тежашга ёрдам беради, балки электр энергияси учун тўловларни ҳам сезиларли даражада камайтиришга имкон беради. Аксарият LED лампалар об-ҳаво шароитларига мослашади ва ҳам ички, ҳам ташқи ёритиш учун жуда мос келади. Қиздириш лампочкаларидан фарқли ўлароқ, улар узоқ вақт ёқилганда ҳам қизиб кетмайди. Бугунги кунда IoT технологияси ёритиш соҳасини ҳам забт этди ва энди ақлли лампалар ҳам мавжуд. Ақлли лампочкалар
ёки ақлли ёритгичлар ҳам ички, ҳам ташқи макон учун ишлатилади. Ақлли LED кўча чироқларидан фойдаланиш миллиардлаб долларни тежашга ва Ернинг тикланишини тезлаштиришга ёрдам беради.
Энергия тежамкор лампочка нима?
Энергия тежамкор лампочкалар – бу қиздириш лампочкаларига нисбатан энергия истеъмолини камайтириш учун илғор технологиялардан фойдаланадиган сунъий ёруғлик манбалари. Энергия тежамкор лампаларнинг энг кенг тарқалган мисоллари люминесцент лампалар ёки LED лампалардир. Улар анъанавий лампаларга қараганда 12 баробаргача кўпроқ хизмат қилади.
Лампочка қаерда ишлатилади?
Асосий сунъий ёруғлик манбаи сифатида лампочка ҳар бир уйда, заводларда ва тижорат биноларида ишлатилади. У стол лампалари, фонуслар ёки автомобил фаралари каби кўчма ёритгичларда ишлатилиши мумкин. У декоратив ёки реклама ёритгичлари учун, шунингдек, атмосферани яратиш учун ишлатилиши мумкин.
