Галоген лампа нима?

Галоген лампаси, шунингдек, волфрам галоген лампаси ёки кварц-галоген лампаси сифатида ҳам танилган, ёрқинлик ва самарадорликни ошириш учун ёд ёки бром каби галоген газдан фойдаланадиган чўғланма лампанинг бир тури.

Лампа галоген гази билан тўлдирилган кичик шаффоф кварц ёки юқори ҳароратли шиша қобиққа жойлаштирилган волфрам ипидан иборат. Лампа ёқилганда, анъанавий чўғланма лампада бўлгани каби, ip қизийди ва ёруғлик чиқаради. Бироқ, галоген гази буғланган волфрамни ипга қайта айланишига ёрдам беради, бу эса лампанинг ишлаш муддатини узайтиради ва унинг самарадорлигини оширади.

Галоген лампалар юқори интенсивликдаги ёруғлик талаб қилинадиган турли соҳаларда кенг қўлланилади, масалан, саҳна ёритгичлари, фотосуратлар, автомобил фаралари, шунингдек, уй ва офис ёритгичлари.

Улар турли шакл ва ўлчамларда, шу жумладан машҳур ПАР (параболик алюминий рефлектор) ва МР (кўп қиррали рефлектор) лампаларида мавжуд. Галоген лампалар, шунингдек, галоген чўғланма лампалар, галоген торчер лампалар, галоген стол лампалари, галоген стол сервиси лампалари ва бошқалар каби турли хил вариантларда ишлаб чиқарилади.

Галоген лампалар тарихи қандай?

Галоген лампанинг тарихи 1950-yillarning бошларига бориб тақалади, ўшанда Генерал Элестрис (ГЕ) муҳандислари чўғланма лампаларнинг самарадорлиги ва ишлаш муддатини ошириш ёълларини излашган.

1959 йилда ГЕ биринчи тижорат мақсадларида фойдаланиш мумкин бўлган галоген лампани тақдим этди, унда галоген гази сифатида ёд, юқори ҳароратларга бардош бериш учун кварц қобиғи ишлатилган.

Кейинги ўн йилликларда технология ва ишлаб чиқариш жараёнларидаги ютуқлар галоген лампаларнинг автомобил, уй ва офис ёритгичлари, шунингдек, саҳна ва студия ёритгичлари каби турли соҳаларда кенг қўлланилишига олиб келди.

Галоген лампаларнинг асосий афзалликларидан бири уларнинг юқори ёрқинлиги ва ранг ҳароратидир, бу уларни табиий ёруғлик муҳим бўлган иловалар учун мос қилади. Бундан ташқари, галоген сикл лампанинг ишлаш муддатини узайтиришга ва анъанавий чўғланма лампа билан бир хил миқдордаги ёруғликни ишлаб чиқариш учун зарур бўлган энергия миқдорини камайтиришга ёрдам беради.

Ўзларининг машҳурлигига қарамай, галоген лампалар юқори энергия истеъмоли ва иссиқлик ишлаб чиқарилиши туфайли дунёнинг кўплаб қисмларида босқичма-босқич фойдаланишдан чиқарилмоқда. Улар энергия тежамкор алтернативалар, масалан, ихчам люминесцент лампалар (СФЛ) ва ёруғлик чиқарувчи диодлар (LED) билан алмаштирилмоқда.

Галоген лампани ким ихтиро қилган?

Галоген лампанинг ишлаб чиқилиши турли компаниялар ва муассасалардаги бир қанча муҳандислар ва тадқиқотчиларнинг иши натижасидир.

Галоген лампаларнинг илк кашшофларидан бири Генерал Элестрис (ГЕ) тадқиқотчиси Элмер Фридрих бўлиб, у 1955 йилда волфрам-галоген лампаси учун патент топширган. Бу иш ГЕ олимлари, масалан, Ирвинг Лангмуир ва Фредерик Терман томонидан чўғланма лампаларнинг олдинги тадқиқотларига асосланган.

Галоген лампаларни ишлаб чиқишда яна бир муҳим иштирокчи немис ёритиш компанияси Осрам тадқиқотчиси Вернер Брандт эди. 1959 йилда Брандт ва унинг жамоаси кварц колбасига эга галоген лампани тақдим этдилар, у аввалги конструксияларда ишлатилган шиша колбаларга қараганда анча бардошли бўлиб чиқди.

Бошқа тадқиқотчилар ва компаниялар ҳам галоген лампаларни ишлаб чиқишга муҳим ҳисса қўшдилар, жумладан Пҳилипс, Сйлваниа ва Тошиба.

Галоген лампалар нима учун ишлатилади?

Галоген лампалар юқори интенсивликли ва табиий ёритиш талаб қилинадиган турли соҳаларда қўлланилади.

Галоген лампаларнинг баъзи кенг тарқалган қўлланилиши қуйидагиларни ўз ичига олади:

• Уй ва офис ёритгичлари: Галоген лампалар кўпинча уйлар ва офисларда иш ёритгичи сифатида ишлатилади, масалан, стол лампалари, трек лампалари ва шкафлар остидаги ёритгичлар.
• Автомобил ёритгичлари: Галоген лампалар одатда автомобиллар, юк машиналари ва мототсиклларда фаралар ва туманга қарши фаралар сифатида ишлатилади.
• Саҳна ва студия ёритгичлари: Галоген лампалар ўзларининг юқори ёрқинлиги ва ранг ҳарорати туфайли саҳна ва студия ёритгичларида кенг қўлланилади, улар турли турдаги филтрлар ёрдамида созланиши мумкин.
• Проексия ёритгичлари: Галоген лампалар слайд проекторларида, слайд намойишлари учун проекторларда ва кино проекторларида қўлланилади.
• Тиббий ёритгичлар: Галоген лампалар жарроҳлик ва стоматологик ёритгичларда, шунингдек, кўрик хоналари ва лабораторияларда қўлланилади.
• Саноат ва тижорат ёритгичлари: Галоген лампалар заводлар, омборлар ва бошқа саноат биноларида, шунингдек, чакана савдо дўконлари ва тижорат биноларида қўлланилади.

Галоген лампа қандай ишлайди?

Галоген лампалар волфрам ипи орқали электр токи ўтганда юқори ҳароратгача қиздириладиган волфрам ипи ёрдамида ишлайди. Ипак кичик шаффоф кварц ёки юқори ҳароратли шиша қобиққа жойлаштирилган бўлиб, ёд ёки бром каби галоген гази билан тўлдирилган.

Лампа ёқилганда, анъанавий чўғланма лампада бўлгани каби, ip қизийди ва ёруғлик чиқаради. Бироқ, қобиқдаги галоген гази буғланган волфрамни ипга қайта айланишига ёрдам беради, бу эса лампанинг ишлаш муддатини узайтиради ва унинг самарадорлигини оширади.

Галоген сикл қуйидагича ишлайди: ip қизиганда, волфрамнинг бир қисми буғланади ва галоген гази билан бирикиб, волфрам галогенидини ҳосил қилади. Волфрам галогениди газ билан лампанинг совуқроқ қисмларига ўтказилади, у эрда парчаланади ва волфрамни ипга қайта ётқизади. Бу жараён ипнинг яхлитлигини сақлашга ва унинг муддатидан олдин ёниб кетишининг олдини олишга ёрдам беради.

Галоген лампалар, шунингдек, ip томонидан ишлаб чиқарилган юқори ҳароратларга бардош бера оладиган кварц ёки юқори ҳароратли шиша колбадан фойдаланади. Колба одатда волфрамнинг шишага ётқизилишининг олдини олишга ёрдам берадиган газ аралашмаси билан тўлдирилади, бу эса лойқаликка олиб келиши ва лампа томонидан чиқарилган ёруғлик миқдорини камайтириши мумкин.

LED ва галоген лампалар ўртасидаги фарқ нима?

LED (Лигҳт Эмиттинг Диоде) лампалар ва галоген лампалар ёруғлик технологияларининг икки тури, аммо улар ўртасида бир қанча асосий фарқлар мавжуд, мана 6 та асосий фарқ:

1. Энергия самарадорлиги: LED лампалар галоген лампаларга қараганда анча энергия тежамкор бўлиб, бир хил ёрқинлик даражасида 80% гача камроқ энергия истеъмол қилади.ёрқинлик. Бу электр энергияси учун тўловларни камайтиради ва углерод изини камайтиради.
2. Ишлаш муддати: LED лампалар галоген лампаларга қараганда анча узоқроқ хизмат қилади, 25 баробар узоқроқ. Бу узоқ муддатда лампаларни камроқ алмаштириш ва техник хизмат кўрсатиш харажатларини камайтиришни англатади.
3. Иссиқлик тарқалиши: Галоген лампалар кўп иссиқлик чиқаради, бу хавфсизликка таҳдид солиши ва совутиш харажатларини ошириши мумкин. энергия тежамкор ёритиш технологиялар, масалан, LED лампалар.

   Бироқ, баъзи турдаги галоген лампалар ҳали ҳам рухсат этилган, масалан, паст кучланишли галоген лампалар (кўпинча ландшафт ёритгичларида ишлатилади), ёъналтирилган галоген лампалар (масалан, трек ёритгичларида ишлатилади) ва қуввати 35 Вт дан кам бўлган галоген лампалар.

   Шуни таъкидлаш керакки, галоген лампалардан фойдаланиш қоидалари ва чекловлари мамлакат ва минтақага қараб фарқ қилади. Ўзингизнинг ҳудудингизда қандай лампалар рухсат этилганлигини маҳаллий ҳокимият органларидан аниқлаш ёки малакали ёритиш мутахассиси билан маслаҳатлашиш ҳар доим фойдалидир.

   Буюк Британияда галоген лампалардан фойдаланиш тақиқланганми?

   Ҳа, Буюк Британияда ҳукуматнинг энергия истеъмоли ва углерод чиқиндиларини камайтиришга қаратилган саъй-ҳаракатлари доирасида баъзи турдаги галоген лампалардан фойдаланиш тақиқланган.

   2018 йил сентябридан бери тақиқланган эди. Бу чўғланма лампалар ва шам лампалари каби кўплаб ёъналтирилмаган галоген лампаларни ўз ичига олади.
   
   Тақиқ ёъналтирилган галоген лампаларга, масалан, проекторлар ва чироқларга, шунингдек, энергия самарадорлиги рейтинги Б ёки ундан юқори бўлган галоген лампаларга тааллуқли эмас. Бироқ, бу лампалар ҳам босқичма-босқич фойдаланишдан чиқарилмоқда ва 2023 йил сентябригача сотиш тақиқланади.
   
   Галоген лампаларга қўйилган тақиқ самарасиз ёритишни босқичма-босқич ёъқ қилиш ва энергия тежамкор алтернативалардан, масалан, LED лампалардан фойдаланишни рағбатлантиришга қаратилган кенгроқ саъй-ҳаракатларнинг бир қисмидир. Тақиқ баъзи истеъмолчилар учун қисқа муддатда ноқулайлик туғдириши мумкин бўлса-да, бу энергия истеъмолини камайтириш ва иқлим ўзгаришига қарши курашда муҳим қадамдир.

   Нима учун галоген лампалардан фойдаланиш тақиқланган?

   Баъзи мамлакатларда галоген лампаларнинг айрим турларидан фойдаланиш уларнинг паст энергия самарадорлиги ва атроф-муҳитга таъсири туфайли чекланган ёки тақиқланган. Галоген лампалар LED (Лигҳт Эмиттинг Диоде) ва ихчам люминесцент (СФЛ) лампалар каби бошқа ёритиш технологияларига қараганда камроқ энергия тежамкор бўлиб, бу уларнинг бир хил ёруғлик оқими даражасида кўпроқ электр энергиясини истеъмол қилишини ва кўпроқ иссиқхона газлари чиқиндиларини ишлаб чиқаришини англатади. Бу галоген лампаларни камроқ экологик тоза қилади ва иқлим ўзгаришига ҳисса қўшади.

   Эвропа Иттифоқида 2018 йил сентябридан бошлаб ёритишнинг экологик дизайни бўйича регламент доирасида 35 Вт ва ундан юқори қувватга эга бўлган ёъналтирилмаган галоген лампалардан (масалан, уй ёритгичларида ишлатиладиган) фойдаланиш тақиқланган. Бу регламентнинг мақсади LED лампалар каби энергия тежамкор ёритиш технологияларидан фойдаланишни рағбатлантириш орқали энергия истеъмоли ва иссиқхона газлари чиқиндиларини камайтиришдир.

   Галоген лампалар маълум мақсадлар учун ҳали ҳам рухсат этилган бўлса-да, юқори қувватли галоген лампаларга қўйилган тақиқ истеъмолчиларни энергия тежамкор ва экологик тоза ёритиш вариантларига ўтишга ундашга қаратилган.

   Галоген лампаларнинг қандай турлари мавжуд?

   Галоген лампаларнинг бир қанча турлари мавжуд, жумладан:

   Трубкали галоген лампалар тўғри ёки озгина эгри шиша найчалар бўлиб, марказдан ўтувчи ипга эга. Улар паст кучланишли ва тармоқ вариантларида мавжуд бўлиб, кўпинча проекторлар, ташқи ёритгичлар ва декоратив ёритгичларда қўлланилади. Буюк Британияда R7 ва T3 каби трубкали галоген лампаларнинг машҳур моделлари мавжуд.

   Рефлекторли галоген лампалар

   Рефлекторли галоген лампалар лампа ичида акс эттирувчи қопламага эга бўлиб, у ёруғликни маълум бир ёъналишга ёъналтиради.

   Рефлекторли галоген лампалар шакли, ўлчами ва қўлланилишига қараб турли хил турларда бўлади.

   • МР: МР "кўп қиррали рефлектор" деган маънони англатади. МР лампалар кичик ўлчамли ва тор тарқалиш бурчагига эга, одатда 20 дан 60 даражагача. Улар трек лампаларида, ландшафт ёритгичларида ва витриналарни ёритишда кенг қўлланилади.
   • ПАР: ПАР "параболик алюминий рефлектор" деган маънони англатади. ПАР лампалар каттароқ ўлчамли ва кенгроқ тарқалиш бурчагига эга, одатда 25 дан 60 даражагача. Улар ташқи проекторларда, саҳна ёритгичларида ва дўкон витриналарини ёритишда кенг қўлланилади.
   • ГУ: ГУ "У-симли қавс билан шиша пин базаси" деган маънони англатади. ГУ лампалар У-симли қавсли патронига жойлаштириладиган пин базасига эга. Улар турар-жой ва тижорат биноларида трек ёритгичлари, ўрнатилган ёритгичлар ва витриналарни ёритиш учун кенг қўлланилади.
   • АР: АР "алюминий рефлектор" деган маънони англатади. АР лампалар ёруғликни маълум бир ёъналишга ёъналтиришга ёрдам берадиган ўрнатилган рефлекторга эга. Улар дўконлар, музейлар ва галереяларни ёритишда кенг қўлланилади.

   Буюк Британияда рефлекторли галоген лампаларнинг машҳур моделлари GU10 ва MR16 ҳисобланади. Улар турли ёруғлик тарқалиш бурчаклари билан мавжуд.

   Галоген капсулали лампалар

   Улар кичик ўлчамли ва ёрқин, фокусланган ёруғлик чиқаради. Капсулали галоген лампалар галоген лампаларнинг бир тури бўлиб, улар кичик, ихчам дизайни ва асосида иккита контактга эга. Улар одатда паст кучланишли (12V) ёритгичларда, масалан, стол лампалари, шкафлар остидаги ёритгичлар ва бошқа кичик ёритгичларда, шунингдек, осма лампалар, қандиллар ва урғу ёритгичларида қўлланилади. Капсулали галоген лампалар турли шакл ва ўлчамларда мавжуд бўлиб, шаклига қараб учта асосий турга бўлинади:

   • Г4: Бу капсулалар 4 мм контактлар орасидаги масофага эга бўлган иккита пинли базага эга. Улар паст кучланишли ландшафт ёритгичларида, шунингдек, стол лампалари ва осма лампаларда кенг қўлланилади.
   • Г6.35: Бу капсулалар 6,35 мм контактлар орасидаги масофага эга бўлган иккита пинли базага эга. Улар одатда паст кучланишли ёритгичларда, масалан, осма лампалар, қандиллар ва шкафлар остидаги ёритгичларда қўлланилади.
   • Г9: Бу капсулалар икки контакт ўртасида 9 мм масофага эга бўлган илмоқли базага эга. Улар одатда кичик осма лампалар, қандиллар ва девор лампаларида қўлланилади.

   Капсулали галоген лампалар ёрқин оқ ёруғлиги ва узоқ ишлаш муддати билан машҳур. Улар, шунингдек, жуда самарали бўлиб, анъанавий чўғланма лампаларга қараганда ваттга кўпроқ ёруғлик ишлаб чиқаради. Бироқ, улар иш пайтида жуда қизиб кетиши мумкин, шунинг учун улар билан ишлашда ёки ёритгичларга ўрнатишда эҳтиёт бўлиш керак. Бундан ташқари, ёритгичингиз учун тўғри қувват ва кучланишли лампалардан фойдаланиш муҳимдир, чунки нотўғри турдаги лампалардан фойдаланиш ҳаддан ташқари қизиб кетишга, ишлаш муддатини қисқартиришга ва потенциал хавф туғдиришга олиб келиши мумкин.

   ГЛС (Генерал Лигҳтинг Сервисе) галоген лампалари

   ГЛС галоген лампалари шакли бўйича анъанавий чўғланма лампаларга ўхшайди ва стандарт маиший ёритгичларда ишлатиш учун мўлжалланган. Улар ўзгарувчан ток тармоқ вариантларида мавжуд бўлиб, кўпинча стол лампалари, торчер лампалар ва осма лампаларда қўлланилади. Буюк Британияда B22 ва E27 каби ГЛС галоген лампаларнинг машҳур моделлари мавжуд.

   ГЛС (Генерал Лигҳтинг Сервисе) галоген лампалари маиший ва тижорат ёритгичларида анъанавий чўғланма лампаларни алмаштириш учун мўлжалланган галоген лампаларнинг бир туридир. Улар турли шакл ва ўлчамларда бўлади ва учта асосий турга бўлиниши мумкин:
   
   

   • Баёнет базаси (БС): Бу ГЛС галоген лампалар Буюк Британияда маиший ёритгичларда кенг қўлланиладиган баёнет базасига эга. Улар 28 Вт дан 205 Вт гача бўлган қувват диапазонида мавжуд бўлиб, одатда стол лампалари, шифт лампалари ва девор лампаларида қўлланилади.
   • Эдисон силиндри (ЭС): Бу ГЛС галоген лампалар Буюк Британияда маиший ёритгичларда ҳам кенг қўлланиладиган Эдисон базасига эга. Улар турли хил қувватларда, 28 Вт дан 205 Вт гача мавжуд бўлиб, одатда стол лампалари, шифт лампалари ва девор лампаларида қўлланилади.
   • Кичик Эдисон базаси (СЕС): Бу ГЛС галоген лампалар кичик маиший ёритгичларда тез-тез учрайдиган кичик Эдисон базасига эга. Улар турли хил қувватларда, 28 Вт дан 70 Вт гача мавжуд бўлиб, одатда стол лампалари, шифт лампалари ва девор лампаларида қўлланилади.

   ГЛС галоген лампалар ёрқин оқ ёруғлиги ва узоқ ишлаш муддати билан машҳур. Улар, шунингдек, жуда самарали бўлиб, анъанавий чўғланма лампаларга қараганда ваттга кўпроқ ёруғлик ишлаб чиқаради. Бироқ, улар иш пайтида жуда қизиб кетиши мумкин, шунинг учун улар билан ишлашда ёки ёритгичларга ўрнатишда эҳтиёт бўлиш керак. Бундан ташқари, ёритгичингиз учун тўғри қувват ва кучланишли лампалардан фойдаланиш муҳимдир, чунки нотўғри турдаги лампалардан фойдаланиш ҳаддан ташқари қизиб кетишга, ишлаш муддатини қисқартиришга ва потенциал хавф туғдиришга олиб келиши мумкин.

   Мана энг кенг тарқалган галоген лампаларнинг баъзи турлари ҳақида қисқача маълумот:

   Трубкали:

   • Т3: Стол лампалари, урғу ёритгичлари ва шкафлар остидаги ёритгичларда қўлланилади. Одатда паст кучланишли.
   • Т4: Ландшафт ёритгичлари ва осма лампалар каби ихтисослашган ёритиш тизимларида қўлланилади. Паст кучланишли ва тармоқ вариантлари мавжуд.
   • Т10: Проекторлар ва ташқи хавфсизлик ёритгичлари каби катта ёритгичларда қўлланилади. Одатда тармоқ кучланишли.
   • Р7с: Бу кўпинча проекторлар ва хавфсизлик лампаларида қўлланиладиган чизиқли лампа тури. У иккита пинли базага эга ва 230 В тармоқ кучланиши билан ишлашга мўлжалланган.

   Рефлектор:

   • МР8, MR11, MR13, MR16: Трек лампалари, ўрнатилган ёритгичлар ва ландшафт ёритгичларида қўлланилади. Паст кучланишли ва тармоқ вариантлари мавжуд.
   • ПАР14, PAR16, PAR20, PAR30, PAR36, PAR38, PAR56, PAR64: Проекторлар, спот лампалар ва саҳна ёритгичларида қўлланилади. Паст кучланишли ва тармоқ вариантлари мавжуд.
   • АР70, AR111: Савдо бинолари, музейлар ва галереялар ёритгичларида қўлланилади. Одатда тармоқ кучланишли.

   Капсула:

   • Г4, G6.35, G9, GY6.35: Осма лампалар, ёруғликни таъкидловчи лампалар ва қандиллар каби паст волтли лампаларда қўлланилади.
   • ГУ10, GZ10: Трек лампалари ва ўрнатилган лампалар каби тармоқдан қувват оладиган лампаларда қўлланилади.

   ГЛС:

   • А60, A65, A70: Стол лампалари, пол лампалари ва шип лампалари каби умумий ёритишда қўлланилади. Одатда тармоқ кучланиши қўлланилади.

   Буюк Британияда ушбу моделлар одатда қуйидагича номланади:

   Т3: Миниатюра ҳалоген лампа

   • Гарантия

     До 5 лет на отдельные продукты

     Смотреть больше

   • Бесплатная доставка

     Отправка в тот же день

     Смотреть больше